Wykorzystujemy pliki cookies do poprawnego działania serwisu internetowego, oraz ulepszania jego funkcjonowania. Można zablokować zapisywanie cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki internetowej.
Data publikacji: 03.12.2013 A A A
Gwiazdy pod Giewontem
INFORMACJA PRASOWA
Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe - Adolf Dymsza na Gubałówce, 1939 r.

Witold Gombrowicz, Antoni Słonimski, Kornel Makuszyński, Adolf Dymsza, Karol Szymanowski – literaci, aktorzy, kompozytorzy przyjeżdżali na Podhale w poszukiwaniu inspiracji i dobrej zabawy. W Zakopanem wypadało bywać: jeździć na nartach, balować i grywać w brydża.


„Tatry przyciągały i ciągle przyciągają nietuzinkowych ludzi” – mówi Michał Jagiełło, pisarz, taternik, były dyrektor Biblioteki Narodowej we wciągającej książce „Kruca Fuks. Alfabet góralski” Bartłomieja Kurasia i Pawła Smoleńskiego, która właśnie trafiła do księgarń.

 

LEKARZ NA SZCZYTACH
Nie byłoby stolicy polskich Tatr, gdyby nie Tytus Chałubiński. Lekarz, botanik i społecznik rozsławił Zakopane rekomendując chorym na gruźlicę jego walory klimatyczne. Chałubiński nazywany bywa  „Królem” lub „Odkrywcą Tatr” i mało jest ludzi, którzy dla Podhala zrobili tyle co, on – zaznaczają Kuraś i Smoleński. Eksplorował góry, badał tatrzańską przyrodę, rysował mapy okolicy, współtworzył Towarzystwo Tatrzańskie, organizował kasy pożyczkowe dla górali i  szkoły zawodowe kształcące mistrzów rzemiosła regionalnego. Przyjaźnił się i wędrował po górach z Janem Krzeptowskim - Sabałą, gawędziarzem, poetą i muzykiem, okrzykniętym przez Stanisława Witkiewicza „tatrzańskim Homerem”.

 

W 1870 roku w Zakopanem pojawił się pierwszy dom zbudowany z myślą o turystach. Wkrótce zaczęło przybywać hoteli, pensjonatów i sanatoriów, a prowincjonalna miejscowość przeistoczyła się w kurort. Podróż do Zakopanego stała się łatwiejsza dzięki uruchomionemu w 1899 roku połączeniu kolejowemu. Regularnie pod Giewontem bywali: Stefan Żeromski, Władysław Reymont, Jan Kasprowicz i Józef Conrad-Korzeniowski, a także Adam Asnyk.

 

IWASZKIEWICZ W PODRÓŻY POŚLUBNEJ
Absolutne szaleństwo na punkcie Zakopanego zapanowało w międzywojniu. Do kurortu zjeżdżała towarzyska śmietanka Krakowa i Warszawy. Latem organizowano wyścigi samochodowe, zimą – zawody narciarskie, karnawałowe parady i bale. W stolicy Tatr bywali poeci, pisarze, malarze, architekci, aktorzy. Jarosław Iwaszkiewicz z żoną Anną spędzał w Zakopanem miesiąc miodowy. Regularnie, w celu podratowania zdrowia, przyjeżdżał Witold Gombrowicz. Na nartach szusowała aktorka Mira Zimińska, a także filmowy gwiazdor Adolf Dymsza. Mistrzowsko jeździł Antoni Słonimski. Ci, którzy od aktywnego wysiłku fizycznego woleli zabawę intelektualną – grali w brydża. Przy karcianych stolikach spotkać można było zwłaszcza literatów: Kornela Makuszyńskiego, Władysława Broniewskiego i Kazimierza Wierzyńskiego.

 

WITKACY NA KRUPÓWKACH
Barwne postaci przyciągały do Zakopanego następne. Przyjeżdżano, by spotkać Witkacego, przechadzającego się po Krupówkach w aksamitnym berecie i swetrze w liliowo-pomarańczowe pasy. W Zakopanem malował, pisał sztuki i fotografował.  Z Podhalem wiąże się biografia i twórczość Władysława Hasiora, artysty totalnego działającego na pograniczu malarstwa, rzeźby, architektury i rzemiosła artystycznego. Na początku lat 30. w Zakopanem osiedlił się Karol Szymanowski, w willi Atma komponował i z niej zarządzał Akademią Muzyczną w Warszawie. W Zakopanem leczył gruźlicę, ale także szukał inspiracji w góralskiej muzyce. Zakopane na swój dom wybrali Stryjeńscy: Zofia – malarka, ilustratorka, projektantka oraz Karol – architekt, rzeźbiarz, społecznik, pedagog, który znakomicie łączył miłość do gór z artystyczną pasją. Zaprojektował m.in. skocznię Wielka Krokiew oraz schroniska: nad Morskim Okiem i w Dolinie Pięciu Stawów.

 

Po pierwszej wojnie światowej pod Giewontem zamieszkał Kazimierz Przerwa-Tetmajer. Jak piszą Kuraś i Smoleński, „bardziej od Tatr kochał tylko kobiety”.

 

SIŁA GÓR
Tatry wciąż inspirują. Sebastian Karpiel-Bułecka, lider zespołu Zakopower, opowiada Bartłomiejowi Kurasiowi i Pawłowi Smoleńskiemu, jak musiał wybrać między muzyką a wspinaczką. „Gór nie przestałem kochać. Z nich czerpię inspirację, bo góralska muzyka jest jak tatrzańskie wierchy: charakterna, mocna, wyrazista”.

 

Więcej opowieści o Tatrach i ich mieszkańcach czytelnicy znajdą w „Alfabecie góralskim”: kilkadziesiąt błyskotliwych haseł o tatrzańskiej historii, kulturze, przyrodzie i kuchni. Książka czerpie z najlepszych tradycji literackich alfabetów – zdradza nieznane, porządkuje fakty, bawi i wciąga.

Podziel się treścią artykułu z innymi:
Wyślij e-mail
KOMENTARZE (0)
Brak komentarzy
PODOBNE TEMATY
Jeszcze bogatszy program. Międzynarodowe Targi Książki w Krakowie®
Międzynarodowe Targi Książki w Krakowie® zbliżają się ...
Olga Hund laureatką Nagrody Gombrowicza
Olga Hund, autorka książki „Psy ras drobnych”, została ...
Rozpoczyna się XVI Festiwal Kultury Żydowskiej Warszawa Singera
Już po raz szesnasty ożywi letnią Warszawę i powita wracających ...
30. Międzynarodowy Festiwal Komiksu i Gier w Łodzi
Jubileuszowa 30. edycja Międzynarodowego Festiwalu Komiksu i ...